برای تجربه بهتر ، مرورگر خود را به کروم، فایرفاکس، اوپرا یا اینترنت اکسپلولر تغییر دهید.
اطلاعات و معرفی کامل انواع حلال های نفتی

اطلاعات و معرفی کامل انواع حلال های نفتی

حلال

حلال , ماده ای است که محلول را حل می کند و در نتیجه محلول ایجاد می کند. یک حلال معمولاً مایع است اما می تواند یک جامد ، گاز یا مایع فوق بحرانی باشد. مقدار املاح که می تواند در حجم خاصی از حلال حل شود ، با توجه به دما متفاوت است. عمده استفاده از حلالها در رنگها ، مواد پاک کننده رنگ ، جوهرها ، تمیز کردن خشک است.

کاربردهای خاص برای حلال های آلی در تمیز کردن خشک (به عنوان مثال تتراکلر اتیلن) ​​، به عنوان مواد رقیق کننده رنگ (به عنوان مثال تولوئن ، سقز) ، به عنوان پاک کننده های لاک ناخن و حلال های چسب (استون ، متیل استات ، اتیل استات) ، در مواد پاک کننده نقطه ای (مانند هگزان ، بنزر اتر) ) ، در مواد شوینده (مرکبات ترپن) و در عطرها (اتانول). آب یک حلال برای مولکول های قطبی و متداول ترین حلالی است که توسط موجودات زنده استفاده می شود. تمام یونها و پروتئین های موجود در سلول در آب درون سلول حل می شوند. حلالها در صنایع شیمیایی ، دارویی ، نفت و گاز از جمله در سنتزهای شیمیایی و فرایندهای تصفیه کاربردهای مختلفی پیدا می کنند.

وقتی یک ماده در ماده دیگر حل می شود ، محلول تشکیل می شود.این در شرایطی است که ترکیبات مانند شن و ماسه در آب محلول نیستند. در یک محلول ، همه مواد به طور یکنواخت در سطح مولکولی توزیع می شوند و هیچ باقیمانده ای باقی نمی ماند. یک مخلوط حلال محلول از یک فاز تشکیل شده است و تمام مولکولهای املاح به صورت حلال (کمپلکسهای حلال محلول) وجود دارد ، در مقایسه با مراحل پیوسته جداگانه مانند سوسپانسیونها ، امولسیونها و انواع دیگر مخلوطهای غیر محلول. توانایی حل شدن یک ترکیب در ترکیب دیگر به عنوان حلالیت شناخته می شود. اگر این اتفاق در تمام نسبت ها رخ دهد ، آن را اختلاط پذیر می نامند.

علاوه بر مخلوط شدن ، مواد موجود در یک محلول در سطح مولکولی با یکدیگر برهم کنش دارند. وقتی چیزی حل می شود ، مولکول های حلال در اطراف مولکول های ماده حل شده قرار می گیرند. انتقال گرما درگیر است و آنتروپی افزایش می یابد و باعث می شود محلول از نظر ترمودینامیکی پایدارتر از ماده حل شونده و حلال باشد. این ترتیب با خواص شیمیایی مربوط به حلال و املاح از جمله پیوند هیدروژن ، گشتاور دوقطبی و قابلیت قطبش ایجاد می شود.  انحلال باعث ایجاد واکنش شیمیایی یا تغییرات پیکربندی شیمیایی در محلول نمی شود. با این حال ، حلالیت شبیه یک واکنش تشکیل پیچیده هماهنگی است که غالباً دارای انرژی قابل ملاحظه ای است (گرمای انحلال و آنتروپی حلال) و بنابراین از یک روند خنثی به دور است.

هنگامی که یک ماده در ماده دیگر حل می شود ، یک محلول تشکیل می شود. محلول یک مخلوط همگن است که از یک ماده حل شده در یک حلال تشکیل شده است. املاح ماده ای است که در حال حل است ، در حالی که حلال محیط حل کننده است. محلول ها را می توان با انواع و اشکال مختلفی از املاح و حلال ها تشکیل داد.

حلال ها را می توان به طور کلی به دو دسته قطبی و غیر قطبی طبقه بندی کرد. مورد خاص جیوه است که محلولهای آن به نام آمالگام شناخته می شود. همچنین ، محلولهای فلزی دیگری نیز وجود دارند که در دمای اتاق مایع هستند. به طور کلی ، ثابت دی الکتریک حلال اندازه گیری تقریبی قطبیت حلال را فراهم می کند. قطبیت شدید آب با ثابت ماندن زیاد دی الکتریک آن (در دمای 0 درجه سانتیگراد) نشان داده می شود.به طور کلی حلال هایی با ثابت دی الکتریک کمتر از 15 غیر قطبی در نظر گرفته می شوند. ثابت دی الکتریک تمایل حلال به لغو بخشی از قدرت میدان الکتریکی ذره باردار غوطه ور را اندازه گیری می کند. این کاهش سپس با قدرت میدان ذره باردار در خلا مقایسه می شود.از نظر ابتکاری ، می توان ثابت دی الكتریكی یك حلال را توانایی آن در كاهش بار موثر داخلی املاح دانست. عموماً ، ثابت دی الكتریكی یك حلال پیش بینی كننده ای از توانایی حلال در حل كردن تركیبات یونی رایج ، مانند نمك ها است.

حلال های   400 و  409

محصول حلال آروماتیک شامل دو نمونه 400 و 409 است. بخش اعظم حلال 409، از هیدروکربن های آروماتیک (بیش از 75 درصد)، عمدتاً از نوع تولوئن تشکیل شده است. حلال 400 با دارا بودن حداقل 30 درصد ترکیبات آروماتیکی، شامل هیدروکربن های پارافینی و سیکلوپارافینی نیز است.

موارد مصرف

  • این حلال ها عموما به عنوان رقیق کننده در لاک الکل ها، رنگ ها، جلا دهنده ها و مرکب چاپ کاربرد دارند.
  • به عنوان رقیق کننده در ساخت چسب ها و به عنوان ماده متشکله تینر نیز مصرف می شوند.

حلال­های 402 ( آروماتیک پایین و 403 آروماتیک بالا )

وایت اسپریت­ها مخلوطی از هیدروکربن­های پارافینی و آروماتیکی با دامنه تقطیر 200 – 142 درجه سانتی گراد هستند. این حلال­ها، مایعاتی شفاف، به رنگ آب و دارای بوی ملایم بوده، از لحاظ شیمیائی پایدارند و خورندگی ایجاد نمی­کنن. حلال403 بر پایه نفت سفید است و عمدتا برای تولید هیدروکربورهای سنگین (شبه گازوئیل) مصرف می شود و به علت رونق زیاد بازار خرید و فروش هیدروکربور در کشور همسایه ، افغانستان ، این حلال در بین تولیدکنندگان داخلی هیدروکربور ، تقاضای زیادی دارد.

موارد مصرف

  • به عنوان حلال در تینرهای رنگ و لاک الکل
  • به عنوان حلال خشک کن رنگ­ها
  • به عنوان حلال در چاپ پارچه
  • به عنوان حلال چربی­گیر از سطوح فلزات
  • به عنوان حلال واکس­های مخصوص اثاثیه منزل، مبلمان، کف­پوش­ها و همچنین واکس کفش
  • به عنوان حلال خشک شوئی

حلال­های 404 و 406 و 410

حلال هائی هستند ، متشکل از هیدروکربن­های پارافینی و سیکلو پارافینی با تعداد کربن C5-C8

حلال 406 چیست ؟

حلال 406یکی از مهم ترین حلال های موجود می باشد. از کاربرد های این ماده می توان به استفاده از آن در صنایع ساخت رنگ، قیر، لاستیک و… اشاره نمود.

برش C6-C8 برج تقطیر پالایشگاه که با نام تجاری حلال 406 شناخته می­ شود، دارای نقطه جوش 60 تا 80  درجه سانتی گراد است و از هیدروکربن های شاخه دار و حلقه ای تشکیل شده است. این ماده در صنایع شیمیایی و صنایع غذایی کاربرد های فراوانی دارد و همچنین به عنوان رقیق کننده در لاک ها، رنگ ها، روشن کننده ها، پاک کننده چربی و تهیه ی قیر و… مورد استفاده قرار می گیرد.

مشخصات Solvent 406

این ماده در دمای محیط مایع ، بی رنگ و پایدار است، بوی ملایمی دارد وهمچنین باعث خوردگی نمی­شود.

سایر مشخصات این ماده در جدول زیر نشان داده شده است:

Distillation range 62-80
Density @ 15°C Kg/L TBR
Color.saybolt(min) 25
Sulphur total(max) %Mass 0/05
Aromatic content (max) %vol 7

این ماده را عموما از تقطیر نفت سفید (کروزن) تولید می­کنند.  کیفیت و ترکیب 406 solvent بدست آمده از این روش با توجه به شرایط عملیاتی حاکم در هر پالایشگاه متفاوت است.

موارد مصرف

  • به عنوان رقیق­کننده در لاک الکل­ها، رنگ­­ها، جلا دهنده­ها و مرکب چاپ
  • به عنوان یکی از مواد متشکله تایر، حلال لاستیک و رزین، چسب­ها و چسب­های نواری
  • به عنوان حلال در صنایع شیمیائی، آرایشی و غذائی

حلال های آلی (Organic solvents)

این ترکیبات را توسط ساختار شیمیایی که دارند به سه دسته هیدروکربنی ، اکسیژنی و هالوژنی تقسیم می کنند.

حل کننده های هیدروکربنی

این مواد به دو دسته آلیفاتیک و آروماتیکی (بنزن ، تولوئن ، زایلن و …) تقسیم می شوند. این حلال ها را عموما از نفت خام استخراج می کنند، در برخی موارد ترکیبی از مواد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد . به عنوان مثال پارافین های خطی دارای ویسکوزیته پایینی هستند و در عوض پارافین های شاخه دار ویسکوزیته بالایی دارند و خواص دما پایین بسیار خوبی دارند. ترکیبی از این مواد حلالی با ویسکوزیته مناسب و خواص دما پایین خوبی به ما می دهد. در ادامه به معرفی مثال هایی از این مواد و کاربردهای آنها خواهیم پرداخت.

آلیفاتیک ها (Aliphatic)

ترکیبات آلیفاتیک به موادی اطلاق می شود که در ساختار خود حلقه های آروماتیک ندارند همانند آلکان ها، آلکن ها و … .

سیکلو هگزانون

این ترکیب مایعی است روغنی که بی رنگ و یا متمایل به زرد است. کاربردهای فراوانی دارد اما به عنوان Solvent برای تولید علف کش ها، سلولز، رزین های طبیعی و سنتزی، واکس ها ، چربی ها و غیره کاربرد دارد.

حلال های آروماتیک (Aromatic)

بنزن (Benzene)

بنزن به عنوان ساده ترین ترکیب آروماتیک شناخته می شود و علی رغم اثرات مضری که می تواند بر بدن انسان بگذارد به دلیل ساختار مولکولی خاصی که دارد استفاده های مختلف و فراوانی از آن می شود. از بنزن در ساخت لاستیک و تایر، صنعت چاپ و ساخت رنگ، تولید رزین، چسپ، نایلون، استایرن و در ترکیب حلال های صنعتی برای پاک کردن گریس و چربی از روی سطوح مختلف، استفاده می شود.

تولوئن (Toluene)

تولوئن یکی دیگر از ترکیبات آروماتیک محبوب است که بیشترین کاربرد آن به عنوان حلال در صنایع مختلف است. هرچند این ماده برای سلامتی انسان مضر است اما خواص و قابلیت های خوبی که در حل کردن ترکیبات مختلف دارد باعث شده است که به صورت گسترده در تولید انواع سوخت ها، محصولات پاک کننده خانگی و صنعتی، پارچه و چرم، گریس و مواد روان کننده و … مورد استفاده قرار بگیرد.

حل کننده های اکسیژنی

در این دسته مواد الکلی، کتونی، آلدهیدی، گلیکول اترها، استر ها و … قرار دارند. در ادامه به معرفی برخی از این مواد خواهیم پرداخت.

اتانول آمین (Ethanolamine)

این ترکیبات در ساختار خود هم گروه الکلی و هم گروه آمینی دارند، این خاصیت باعث شده است که مونو اتانول آمین، دی اتانول آمین و تری اتانول آمین به صورت گسترده در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گیرند. یکی از عمده کاربردهای این مواد به عنوان حلال، حذف گوگرد موجود در گازهای خروجی از پالایشگاه هاست. از دیگر موارد کاربرد می توان به استفاده در تولید امولسیفایرها، مواد شوینده، صنعت نساجی و … اشاره کرد.

ایزوبوتانول (Isobutanol)

ایزوبوتانول یک الکل آلیفاتیک است که در دمای اتاق مایع است و رنگی نسبتا شفاف دارد. خواص فیزیک و شیمیایی مناسب این ماده از آن حلالی مناسب ساخته است و در ساخت موادی همچون تینر و حل کننده رنگ، پولیش ماشین، طعم دهنده در صنایع غذایی و … به عنوان حلال مورد استفاده قرار می گیرد.

متیل اتیل کتون (Methyl ethyl ketone)

متیل اتیل کتون یا بوتانون از جمله محبوبترین حل کننده ها در ساخت رنگ و انواع پوشش جامدات است، به صورتی که بیش از نصف این ماده در این صنایع مصرف می شود. از دیگر کاربردهای آن می توان به استفاده در ساخت سیمان و پلیمر اشاره کرد.

حل کننده های هالوژنی

به موادی که در ساختار خود عنصری از گروه هالوژن ها ( کلر، برم و …) داشته باشد، هالوژنی گفته می شود.

متیلن کلراید (methylene chloride)

متیلن کلراید یکی از اعضای خانواده حلال های شیمیایی هالوژنی است که فرار، بی رنگ و سمی است. به دلیل قابلیت بالایی که در حل کردن گریس و چربی ها دارد به صورت گسترده برای پاک کردن آلودگی ها از سطح تجهیزات هواپیما، ریل قطار، تجهیزات خودرو و … استفاده می شود. در پاک کردن گریس و روغن از روی تجهیزات هواپیما بخار این ماده را با فشار روی سطح مورد نظر اعمال می کنند. علاوه بر مصارف پاک کنندگی از متیلن کلراید در ساخت رنگ، پلاستیک، فیلم عکاسی و جوهر چاپ هم استفاده می شود.

پرکلرواتیلن (Perchloroethylene)

پرکلرواتیلن مایعی شفاف و دارای بویی ملایم است. به دلیل قابلیت بسیار خوبی که در حل کردن انواع ترکیبات روغنی و گریسی دارد، عموما به عنوان پاک کننده مورد استفاده قرار می گیرد. در خشک شویی ها برای پاک کردن انواع چربی و لکه ها از این ماده استفاده می کنند، قابلیت بالای حل کردن آلودگی ها و فراریت بالا از جمله ویژگی هایی هستند که این ماده را برای شست و شوی خشک ایده آل کرده اند.

حل کننده های شیمیایی ویژه

دسته دیگری نیز از حلال های شیمیایی وجود دارند که با نام  White spirit شناخته می شوند. این ترکیبات شامل هیدروکربن هایی با تعداد اتم های کربن بین ۷ تا ۱۲ هستند و در ساختار آن ها عموما ترکیباتی همچون هگزان، تولوئن، بنزن و … وجود دارد. این مواد با نام های حلال ۴۰۲،۴۰۳، ۴۰۶ و … شناخته میشوند. عمده استفاده از این مواد مربوط به رقیق کردن لاک و رنگ ، پاک کردن تجهیزات صنعتی، تهیه قیر و لاستیک و … است.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بالا