برای تجربه بهتر ، مرورگر خود را به کروم، فایرفاکس، اوپرا یا اینترنت اکسپلولر تغییر دهید.
اطلاعات کامل در مورد اسید سیتریک ( Cirtic Acid )

اطلاعات کامل در مورد اسید سیتریک ( Cirtic Acid )

اسید سیتریک یا جوهر لیمو یکی از اسیدهای آلی است در لیموترش و پرتقال وجود دارد. یکی از عمده‌ترین کشورهای تولیدکننده آن کشور چین می‌باشد. اسید سیتریک در صنایع نوشابه، آبمیوه، آرایشی و بهداشتی و داروئی استفاده می‌گردد و علاوه بر طعم دهندگی باعث تنظیم PH نیز می‌شود. یکی از ساده‌ترین روش‌هایی که برای تولید آن بکار می‌رود استفاده از قارچ آسپرژیلوس نایجر است. اسید سیتریک در دو نوع ” مونوهیدرات (آبدار) ” و ” آن هیدروز (خشک یا بدون آب) ” به صورت پودر کریستال تولید شده و عموماً در کیسه‌های کاغذی و چند لایه بسته بندی می‌گردد و به فروش می‌رسد.
اسید سیتریک با فرمول مولکولی C6H8O7 ، یکی از اسیدهای ضعیف با ساختاری آلی است که کاربردهای گسترده ای را در صنایع تحت پوشش قرار می دهد. مطمئناً تا به حال با عبارت هایی نظیر افزودنی های مواد غذایی یا نگهدارنده های نوشیدنی ها و آبمیوه ها برخورد کرد اید! این ویژگی ها دقیقاً با افزودن مقادیر معینی از اسید سیتریک به مواد غذایی در مراحل تولید، به وجود می آیند. رد پای اسید سیتریک را می توان در غذاهای زیادی که آنها را در روز مصرف می کنیم، جستجو کرد؛ غذاهایی مانند کنسروها، آب نبات و میان وعده ها و …، نمونه ای از پرمصرف ترین مواد غذایی هستند که هرخانواده با آنها بسیار سروکار دارد.
اسید سیتریک، یک اسید آلی طبیعی ضعیف است که در بسیاری از میوه ها و سبزیجات، به ویژه مرکبات به طور طبیعی وجود دارد. از آنجا که سیتریک اسید به عنوان یک محصول جانبی چرخه اسید سیتریک نیز محسوب می شود، توسط بسیاری از موجودات زنده در فرآیندهای متابولیکی تولید می گردد.
سیتریک اسید به طور ذاتی دارای عطر و طعم ترش می باشد؛ مؤثرترین و برترین ویژگی که برای این اسید آلی معرفی شده است، افزایش کیفیت مواد غذایی، نگهدارندگی از مواد غذایی و توانایی عمل به عنوان یک بافر pH به می باشد. به این ترتیب، اسید سیتریک در فهرست مواد تشکیل دهنده بسیاری از غذاهای موجود در فروشگاه ها، خانه ها و آشپزخانه ها یافت می شود.

تولید اسید سیتریک

اگرچه اسید سیتریک در غلظت های زیاد در بسیاری از مرکبات یافت می شود، استخراج اسید از میوه برای مصارف صنعتی مقرون به صرفه نیست. به علاوه، میزان تقاضا برای مصرف و خرید سیتریک اسید در بازارهای جهانی، به مراتب بیشتر از میزان آن در مرکبات است. بنابراین دور از انتظار نیست که ضرورت تولید صنعتی این اسید آلی از روش های مصنوعی و صنعتی، در مقیاس انبوه، بسیار احساس شود.
در یک مطالعه که در آزمایشگاهی در سال ۱۹۱۷ بر روی تولید آزمایشگاهی اسید سیتریک انجام شد، نتایج نشان دادند که کشت بر روی بستر Aspergillus niger و انجام واکنش های متابولیکی می تواند راهی برای تولید انبوه این اسید آلی باشد. همزمان با این کشف مهم، زمانی که دانشمندان مطمئن شدند که می توانند این اسید را در مقیاس انبوه و به صورت مصنوعی تولید کنند، برخی از شرکت های خارجی نسبت به آن اقدام کردند. هم اکنون این اسید در فهرست معروف ترین و پرمصرف ترین اسیدهای آلی صنعتی برای صنایع غذایی قرار گرفته است.

ویژگی های شیمیایی اسید سیتریک

این ماده می تواند در یک فرم بدون آب یا به عنوان یک مونوهیدرات وجود داشته باشد.
شکل بی آب کریستال از آب گرم به دست می آید، در حالی که مونوهیدرات زمانی ایجاد می شود که اسید سیتریک از آب سرد کریستال شود.
مونوهیدرات میتواند در حدود ۷۸ درجه سانتی گراد به شکل بی آب تبدیل شود. اسید سیتریک در اتانول مطلق (بدون آب) (۷۶ قسمت اسید سیتریک در هر ۱۰۰ قسمت اتانول) در دمای ۱۵ درجه سانتیگراد حل می شود. با تخریب دی اکسید کربن در بالای ۱۷۵ درجه سانتیگراد تجزیه می شود. از سوی دیگر، pH محلول ۱ میلی متری این ماده حدود ۳٫۲ است. pH آب میوه های مرکباتی مانند پرتقال و لیمو بستگی به غلظت اسید سیتریک دارد، به طوری که برای غلظت اسیدی بالاتر بیشتر می شود و برعکس.
نمک این ماده را می توان با تنظیم دقیق pH قبل از کریستالیزاسیون ترکیب آماده کرد. به عنوان مثال، سدیم سیترات را ببینید:
یون سیترات با کمپلکس های فلزی تشکیل می شود. ثابت های پایدار برای تشکیل این مجتمع ها به دلیل اثرکلات بسیار زیاد است. در نتیجه، حتی با کاتدی فلز قلیایی تشکیل می دهد. با این حال، هنگامی که یک مجموعه کلات با تمام سه گروه کربوکسیلات تشکیل می شود، حلقه های کلات دارای ۷ و ۸ عضو هستند که عموماً از نظر ترمودینامیکی پایدارتر از حلقه های کوچکتر کلات است. اسید سیتریک را می توان در یک یا چند گروه کارکردی اسید کربوکسیلیک بر روی مولکول (با استفاده از انواع مختلف الکل ها) استرید کرد تا هر یک از انواع استرهای mono، di، tri و mixed را تشکیل دهند.

کاربردهای اسید سیتریک در مواد غذایی

حدود ۵۰ درصد از اسید سیتریک تولید شده در جهان به عنوان تقویت کننده طعم در نوشیدنی ها استفاده می شود. سیتریک اسید یک طعم تازه و با طراوت را در محصولات و نوشیدنی ها ایجاد می کند؛ شیرینی موجود در نوشابه ها، چای، آب میوه و سایر نوشیدنی ها از طریق افزودنی سیتریک اسید، متعادل می گردد.
اسید سیتریک دارای PH اسیدی است و همین ویژگی، آن را برای کاربرد به عنوان یک نگهدارنده غذا مناسب ساخته است. از آنجا که بسیاری از باکتری ها قادر به رشد در یک محیط اسیدی نیستند، اسید سیتریک اغلب به عنوان نگهدارنده به انواع مربا، ژله های آماده شده، آب نبات، کنسرو و حتی محصولات گوشتی فرآوری شده اضافه می شود.

کاربردهای اسید سیتریک در صنایع غذایی

به دلیل اینکه که اسید سیتریک معمولاً به صورت پودر جامد سفید رنگ تهیه می شود، در صورت لزوم این امکان وجود دارد که برای ایجاد یک طعم ترش، از آن در غذاهای خشک نیز استفاده نمود. سیتریک اسید یک جایگزین خشک برای آب لیمو یا سرکه در غذاهای خشک نظیر چاشنی نمک، پودرهای طعم دهنده و میان وعده های مختلف است.
در برخی موارد، اسید سیتریک برای ایجاد یک محیط اسیدی و تسهیل فرآیند تخمیر، هنگام تهیه انواع پنیر، بخصوص پنیر موزارلا استفاده می شود. سیتریک اسید همچنین برای تنظیم pH محلول ها هنگام تولید برخی از نوشیدنی های خاص نیز به کار می رود.
pH اسید سیتریک در محدوده ای قرار دارد که استفاده از آن به عنوان یک مکمل غذایی، بسیار مفید است. بسیاری از مواد معدنی برای جذب شدن به pH اسیدی احتیاج دارند. سیتریک اسید به مکمل های ویتامینه اضافه شده است تا مقدار ویتامین ها از نظر بیولوژیکی برای جذب در دسترس باشند.

تولیدات پنیر

در صنعت پنیر سازی از اسیدسیتریک استفاده می‌شود، به‌ویژه در پنیر موزارلا اسید سیتریک بعنوان کاتالیست جهت تخمیر سریع شیر استفاده می‌شود. تخمیر سریع به این منظور است که در مقادیر زیاد می‌توان پنیر بیشتری را در مدت کمتری تولید کرد.

افزایش عمرمفید

باکتری برای زنده ماندن به (pH) پایدار نیاز دارد. اسید سیتریک با کاهشPH  محیط از رشد باکتری جلوگیری می کند در نتیجه باعث افزایش عمر مفید غذاهای فراوری شده به‌طور چشمگیری می شود. به‌عنوان مثال مرباها و ژله‌ها، غذاهای کنسروی، محصولات گوشتی و دیگر غذاها.

طعم

اسید سیتریک علاوه بر افزایش ماندگاری نوشیدنی‌های گازدار و آبمیوه‌ها، طعم ترش خوشایندی را نیز به آن ها می‌دهد.

امولسیفایر

اسید سیتریک مثل امولسیفایر چربی گیاهی عمل می‌کند. چون چربی‌ها لخته نمی‌شوند، این امر باعث می‌شود که بستنی و لیموناد بافت و طعم همگن و مطلوبی داشته باشند.

نوشیدنی های گازدار

زمانی‌که اسید سیتریک با سدیم بی‌کربنات مخلوط شود، گازدار می‌شود. در واقع تقریبا 50% تولیدات اسید سیتریک در این نوع نوشیدنی­ ها استفاده می‌شود. مثل نوشیدنی‌های گازدار و پودری و قرص‌های برطرف کننده اسید معده.

آب جو

چون اسیدسیتریک یک اسید ضعیف است گاهی اوقات برای ایجاد یک محیط اسیدی در تولیدات آبجو استفاده می‌شود.

تسریع جذب

بسیاری از ویتامین‌ها و مواد معدنی رایج در یک محیط اسیدی بهتر کار می‌کنند. اسید سیتریک در مکمل‌های غذایی برای تسریع جذب استفاده می‌ کنند. همچنین بدون اسید سیتریک، قرص ویتامین C کاملاً تلخ است

در دسترس بودن اسید سیتریک

اسید سیتریک معمولاً به صورت پودر جامد سفید رنگ در بسته بندی های ۲۵ کیلوگرمی یا ۳۰ کیلوگرمی، قابل خریداری است. این اسید در دو گرید خوراکی و تجاری موجود است. از گرید خوراکی اسید باید در صنایع غذایی استفاده شود. برخی از فروشگاه ها این اسید را به صورت بسته های کوچک برای مصارف خانگی و غذایی می فروشند.
اسید سیتریک به مواد غذایی، عطر و طعم می بخشد و آنها را تازه نگه می دارد
اسید سیتریک یک جزء طبیعی میوه ها و آب میوه ها است که بیشترین مقدار آن در میوه مرکبات یافت می شود. در حقیقت، سیتریک اسید، همان چیزی است که در لیمو و لیموترش، طعم ترش را به وجود آورده است. لیمو و لیموترش حاوی بیشترین مقدار اسید سیتریک است اما پرتقال، گریپ فروت و سایر مرکبات و حتی انواع توت ها، حاوی مقادیر بسیار زیادی از سیتریک اسید هستند (اسید سیتریک به صورت کاملاً طبیعی در میوه ها وجود دارد).

اسید سیتریک خوراکی

اسید سیتریک به عنوان یک افزودنی غذایی

اسید سیتریک علاوه بر اینکه در مواد غذایی مختلف مانند مربا، ژله، آبمیوه و سبزیجات کنسرو شده مورد استفاده قرار می گیرد، همچنین در تهیه بستنی ها، نوشیدنی های حاوی میوه، آب نبات و نوشیدنی های گازدار نیز استفاده می شود. اسیدیته محلول های غذایی با این اسید، تنظیم می شود؛ همچنین نباید از عملکرد آن به عنوان یک آنتی اکسیدان غافل بود؛ این اسید آلی می تواند به حفظ رنگ طبیعی آبمیوه ها و … کمک کند.

منابع طبیعی اسید سیتریک

مرکبات و آب آن ها از بهترین منابع طبیعی اسید سیتریک محسوب می شوند. در واقع کلمه سیتریک از کلمه لاتین مرکبات (citrus) گرفته شده است. از جمله این مرکبات می توان به میوه های زیر اشاره کرد:

  • لیمو ترش
  • لیمو شیرازی
  • پرتقال
  • گریپ فروت
  • نارنگی
  • دارابی

درباره ایمنی اسید سیتریک و خطرناک بودن آن برای سلامتی افراد

سازمان غذا و داروی ایالات متحده، اسید سیتریک را برای استفاده به عنوان یک افزودنی غذایی، بی خطر می اعلام کرده است. به نظر می رسد تمام سیتریک اسید که شما مصرف می کنید در بدن شما کاملاً متابولیزه می شود – هیچ سمییت برای آن وجود ندارد و یا به صورت نامناسب در بدن ذخیره نمی شود.
با این حال، برخی از گزارش ها نشان داده اند که برخی افراد ممکن است نسبت به غذاهایی که حاوی اسید سیتریک زیاد هستند، حساس باشند. تعیین اینکه آیا کسی آلرژی واقعی به اسید سیتریک دارد یا خیر، تقریباً دشوار است و نیاز به بررسی های حرفه ای تر دارد.

کاربردهای اسید سیتریک در تولید داروهای خوراکی

اسید سیتریک و نمک سیترات، دو ترکیبی هستند که به عنوان عناصر غیرفعال کننده در برخی داروها و مکمل های غذایی استفاده می شوند. این ترکیبات دارای برخی از مزیت ها برای سلامتی افراد می باشند؛ به طور مثال، سیتریک اسید، تشکیل سنگ کلیه را کند می کند. هر چه سیتریک اسید بیشتر در ادرار وجود داشته باشد، احتمال تشکیل سنگ کلیه کمتر است.

کاربرد در کشاورزی

این اسید را کشاورزان برای تنظیم نمودن اسیدیته خاک به کار می برند. در مناطقی که خاک قلیایی است و یا برای کشت یک محصول خاص خاک باید اسیدی باشد، می توان از ترکیباتی مانند اسید سیتریک برای تنظیم نمودن Ph محیط کشت استفاده کرد. البته در صورت استفاده نادرست می تواند به گیاه آسیب بزند و حتما قبل از استفاده باید با یک متخصص مشاوره نمود.
کاربردهای اسید سیتریک صنعتی شامل تولید شوینده ها، آّکاری الکتریکی و دباغی چرم است. همچنین به عنوان یک نگهدارنده برای خون های ذخیره شده و به عنوان بافر و آنتی اکسیدان در صنایع دارویی و آرایشی بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرد.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بالا